ما موجوداتِ با عملکردِ تک‌وظیفه‌ای هستیم یا چند وظیفه‌ای؛ کدامش به سود ما خواهد بود؟

تخمین زمان مطالعه: ۵ دقیقه.
عملکر چندوظیفه‌ای

هنگامی که با یک اپلیکیشن مانند وُرد یا اتوکد کار می‌کنید، شاید دوست داشته باشید یک موزیک آرام نیز پخش شود، تا به انگیزه‌ی کار افزوده شده و خستگی ناشی از آن کاهش یابد. حتمن می‌دانید، علاوه بر دو مورد فوق، سیستم‌تان همزمان برنامه‌های مختلقی مانند آپدیت نگهداشتن ساعت و تاریخ، مراقبت از خودش توسط ابزارهای امنیتی در برابر حملات مخرب، مانیتورینگ اپلیکشن‌های در جریان، راه‌اندازی و کنترل پکه/پنکه و غیره موارد مشابه را نیز مدیریت می‌کند.

همچنان می‌توانید فرض کنید به دوستِ‌تان تماس می‌گیرید تا شماره موبایلی از او بگیرید. با وصل شدن تماس متوجه می‌شوید که قلم و کاغذ برنداشته‌اید، در پی قلم و کاغذ می‌گردید، می‌بینید سودی ندارد. به یاد می‌آورید که تلفن هوشمندِ‌تان برنامه‌ی یادداشت‌برداری دارد. با راحتی تمام، حین که دوستِ‌تان شماره را می‌گوید، بدون قطع تماس اپلیکیشن یادداشت‌برداری را باز می‌کنید و شماره را ثبت می‌نمایید. به این نوع سیستم‌ها، سیستم‌های دارای عملکرد چندوظیفه‌ای* (multitasking systems) می‌گویند.

در کنار دو فرض بالا، یادی هم از گذشته کنید و سراغ کاسِت پلیر (تیپ) قدیمی‌تان بروید – تیپی که قابلیت اخذ و پخش رادیوی محلی‌تان را نیز دارد. تصور کنید خواندن/آهنگی مورد علاقه‌ی تان از رادیو درحال پخش است و شما آخرین سعی خود را می‌کنید که همزمان با پخش رادیو خواندن را روی کاست/نوار ظبط کنید. بعد از تقلای زیاد درمی‌یابید که سعیِ‌تان سودی ندارد، سیستمِ‌تان نمی‌تواند دو وظیفه – پخش رادیو وضبط آن – را همزمان انجام دهد. به چنین سیستم‌ها، که قادر به انجام بیشتر از یک کار به صورت همزمان نیست، سیستم‌های دارای عملکردِ تک‌وظیفه‌ای (singletasking systems) می‌گویند.

انسان هم یک سیستم است – یک سیستم زنده‌ با عملکرد تک‌وظیفه‌ای. اینکه انسان یک سیستم با عملکرد تک‌وظیفه‌ای است، می‌تواند ناراحت‌کننده باشد. اما خبر خوش اینست که می‌تواند با تکرار زیاد یک وظیفه، در آن چنان ماهر شود که در هنگام انجام آن، تمرکز ذهن روی موضوعی دیگر را درگیر مسئله نکند. دوستانی که بایسکل/دوچرخه بلد اند، می‌دانند که در زمان یادگیری آن نمی‌توانستند همزمان با حفظ تعادل بایسکل، پا/پادل هم بزنند. اما حالا به صورت همزمان می‌توانند تعادل بایسکل را حفظ کنند، پادل بزنند و در کنار آن تلفنی با دوستش هم صحبت کند، بدون اینکه مسیر خانه را اشتباهی برود – چهار وظیفه همزمان.

از دیدن عالم دینی که در خطبه‌ی نماز جمعه همزمان با سخنرانی‌اش مهره‌های تسبیح‌اش را شمرده، آرام و بی‌صدا با انگشتانش راهنمایی می‌کند تعجب نکنید، برای او، تعداد دفعاتی که مهره‌های که از بین دو انگشت‌اش عبور کرده، از تعداد دقایق عمرش بیشتر است. اما اگر از یک سخنران زبردست جاپانی بخواهید که همزمان با سخنرانی تسبیح بگرداند. با احتمال نزدیک به اطمنان می‌توان گفت: نمی‌تواند این دو وظیفه را در عین وقت انجام دهد.

اینکه انسان ذاتاً موجود با عملکرد تک‌وظیفه‌ای با توصیف بالا است، اکثریت علما و دانشمندان اتفاق نظر دارند. کتاب تفکر سریع و و کند نوشته‌ای دانیل کانمن برنده‌ی نوبل اقتصاد (+)، با تاکید بر داشتن تمرکز، نیز به آن پرداخته است: کانمن در بخش از کتاب موضوعی را از کتاب کریستوفر چابریس و دانیل سیومنز نقل می‌کند، داستان جالبی است:

… آنان فیلم کوتاهی از از دو تیمْ درحال بازی بسکتبال ساختند، اعضای یک تیم لباس سیاه/مشکی به تن داشتند و تیم دیگر لباس سفید. از تماشاگران فیلم خواسته می‌شد تا تعداد پاس‌های رد و بدل شده توسط سفید پوشان را بشمارند و سیاه‌پوشان را نادیده بگیرند. کاری دشواری بود و نیازمند تمرکز و دقت بالا. بازی ادامه پیدا می‌کند و در نیمه‌ی فیلم، زنی که لباسی به شکل گوریل پوشیده است ظاهر می‌شود و از وسط زمینِ بازی عبور می‌کند، به سینه‌اش می‌زند و رد می‌شود. گوریل به مدت نُه ثانیه در تصویر دیده می‌شود. هزاران تن این فیلم را دیده‌اند و بیش از نیمی آنها متوجه چیزی غیر عادی نشده‌اند. اما افرادی دیگر، بدون اینکه مسئولیت اضافیِ مانند شمردن پاس‌ها، به دوش شان گذاشته شده باشند، فیلم را مشاهده کرده‌اند، همگی متوجه حضور گوریل شده‌اند.

این‌که قسمت عمده‌ی باورها براین است که انسان یک سیستمْ با عملکردِ تک‌وظیفه‌ای است، شاید برای ما خوشایند نبوده، غم انگیز و ناراحت‌کننده باشد. اما همان قسمت عمده‌ی دارای این باورها، معتقد اند که در هنگام انجام وظایفی دارای نیازمندیِ تمرکز بالا – مانند مطالعه یک کتاب، اگر بپذیریم که ما موجوداتِ با عملکرد تک‌وظیفه‌ای هستیم به سودِ ما تمام خواهد شد.

ــــــــــ

پی‌نوشت: ترجمه‌های «با عملکرد چند وظیفه‌ای؛ به اختصار: چند وظیفه‌ای – انجام چند وظیفه همزمان» و «عملکرد تک‌وظیفه‌ای؛ به اختصار: تک‌وظیفه‌ای – فقط انجام یک وظیفه در عین زمان» شاید دقیق یا اصلا معمول نباشد. این اصطلاحات در اینجا به‌ منظور وضاحت مطلب آورده شده است. از این‌رو، بیرون از این وبلاگ در استفاده‌ی آنها تردید داشته باشید.

11
0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *