سواد دیجیتال، تسلط بر تکنولوژی، مهارت حل مسئله و …

زمان تقریبی مطالعه: ۴ دقیقه.

اهمیت داشتن دامنه کلمات کلیدی قدرتمندمن، روی استفاده از کلمات بیگانه در نوشتن متون فارسی و به‌کارگیری آن در هنگام گپ زدن حساسیت زیادی داشتم؛ اینطور فکر می کردم: کسانی واژه‌های بیگانه – زیادتر از زبان انگلیسی – را چی در گفتار چی در نوشتار وارد زبان ما می‌کنند، به‌نحوی به ادبیات و زبان ما بی احترامی کرده و لااقل به آن بی‌توجهی می‌نمایند. این قضیه تا آن حد جدی بود که از یکی استادان دانشگاه، صرفا به دلیل اینکه واژه‌های تخصصی را به انگلیسی می‌گفت، نفرت داشتم.

من که مشکل زبان انگلیسی‌ام جدی بود و متاسفانه هنوز هم به اندازه‌ی قابل قبول خوب نیست، کاملا از منابع فارسی برای توسعه‌ی مهارت‌ها و حل مسائل – که از این راه می‌شد به راه حلی رسید – استفاده می‌کردم.

سال ۱۳۹۵ بود که با وبسایت متمم آشنا شدم. با اینکه متمم اکثریت آموزش‌های خود را به شکل متنی عرضه می‌کند؛ اما آن وقت‌ها من علاقه‌ی توصیف‌ناشدنی‌ای به گوش دادنِ فایل‌های صوتی داشتم. اکثریتِ فایل‌های صوتی‌ای را که گوش می‌دادم به‌صدای محمدرضا شعبانعلی ضبط شده بود.

محمدرضا در مقدمه‌ی یکی از آن پادکست‌ها به نکته‌ای جالب و در عینِ‌حال مهمی اشاره می‌کرد:

سعی‌ام اینست که در کنارِ کلمات کلیدی فارسی مترادف آنرا به زبان انگلیسی نیز بگویم.

آنطور که من برداشت کردم، به‌نظر می‌رسید این کار را از روی عمد انجام می‌دهد و علت این کارش را تقویت دامنه‌ی واژگان علمی/تخصصی در آن زمینه‌ی خاص می‌دانست و شاید به صورت غیر مستقیم، اما تاکید می‌کرد که ممکن روزی، به‌منظور حل مسئله‌ای، جستجویی در اینترنت انجام دهید، شاید در میان منابع فارسی چیزی مفیدی یافتید، و آن روز بد نیست مترادف واژه یا اصطلاح تخصصی انگلیسیِ آن را بلد باشید.

دقیق نمی‌دانم به چی دلیل، شاید به دلیل اینکه من ارادت خاصی نسبت به متمم و محمدرضا داشتم؛ اما آن روز، اولین روزی بود که جرقه‌ای نخستینِ سقوط تعصب و حساسیتِ من نسبت به استفاده از کلمات بیگانه «در کنار زبان بومی» روشن شد. در ادامه‌ی آن، کم‌کم متوجه شدم که قوی‌ترین ابزار جستجو در میان انبوهی از اطلاعات انبارشده در بستر اینترنت «کلمات کلیدی و اصطلاحات تخصصی» در زبان و زمینه‌ی مورد نظر است.

در یک جستجوی اینترنی و شاید هم کاوش در هر محیط دیجیتال دیگر، دامنه‌ی واژه کلیدی قدرتمند منجر می‌شود زودتر به نتیجه‌ برسیم و مهمتر از آن، جستجوی ما به نتیجه‌ی سودمند ختم می‌شود – نتیجه‌ای معتبرتر! ترمینولوژی قوی سبب می‌شود در یک مصاحبه شغلی حرفه‌ای به‌نظر برسیم؛ در یک سخنرانی توانمند معلوم شویم؛ و در نوشتن نیز.

اهمیت داشتن دامنه کلمات کلیدی قدرتمند نمی‌شود منکر این موضوع شد که زبان انگلیسی نسبت به سایر زبان‌ها از قدرت علمیِ بیشتر برخوردار است؛ هسته‌های اصلی تکنالوژی امروز رابطه‌ی تنگاتنگ با زبان انگلیسی دارد. اکثر منابع در اینترنت به زبان انگیلسی نوشته شده است؛ زبان انگلیسی زبانی زمانِ حال است. از اینرو بلدیت با مترادف انگلیسی اصطلاحات و واژگان کلیدی در زمینه‌ی حرفه‌یی ما تقریبا ضروری پنداشته می‌شود. هرچند باید به آن ضرب‌المثل قدیمی توجه داشته باشیم که می‌گوید: «هر ســخن جایی و هر نکته مکـانی دارد».

 

پی‌نوشت ۱: در این نوشته، سعی‌ام این بود اشاره‌ای کوتاهی روی اهمیت تقویت «دامنه‌ی واژگان تخصصی» در زمینه‌ی مورد نظر داشته باشم. اما در هنگام نوشتن این مطلب، چیزی دیگری نیز به‌ذهن‌ام رسید:

کسانی‌ست و مجموعه‌های هستند که واژگان تخصصی دنیای کوچک ذهن‌های بسیاری همچون من را شکل می‌دهد و اگر همچنان به‌فعالیتِ شان ادامه دهند، این واژگان و اصطلاحات کم‌کم جایگاه‌شان در بین گویندگان و نویسندگان جامعه‌ی علمی و عوامِ آن زبان پیدا می‌کنند. هرگاه از این اشخاص و مجموعه‌ها به اندازه کافی باشند و تولید علم و محتوا در آن زبان افزایش یابد، رفته‌رفته واژگان آن زبان به‌صورت بین المللی مورد استفاده قرار می‌گیرد، و اینطور است که – هرچند اندک – اما آن زبان بر بخشی از علوم جهان تلسط پیدا می‌کند. حتمن لازم نیست گفته شود که این کـار یک شبـه ممکن نیست.

پی‌نوشت ۲: فرهنگ ما؛ تاریخ ما و گذشته‌ای ما است که ما را تعریف می‌کند. اما اگر این شاخصه‌های مهم تبدیل به تعصب شود، دام نابودی ما را نیز شکل خواهد داد – شبیه برخی پشه‌های انتقال‌دهنده‌ی بیماری‌های ویروسی، آنچه  را که پرورش می‌دهیم، نابودِمان خواهند کرد.

منظورم از آوردن این پی‌نوشت، بی‌توجهی و کم‌اهمیت پنداشتنِ ارزش فرهنگ و زبان‌مان نیست؛ بلکه هدفم خلق فضای است در جهتِ تأمل اندک روی کاهش تعصب ویرانگر. همچنان، خوب است در کنار این مسئله باید به‌یاد داشته باشیم که تاثیرگذاری در جامعه‌ی خود و حرفه‌ای بودن در زمینه مورد نظر، قبل از تسلط به زبان بیگانه، مسلط بودن به زبان اصلی ما را می‌طلبد.

پی‌نوشت ۳: کلمات و عبارات تیتر این مطلب براساس تعدادی درس‌ها از سایت متمم انتخاب شده است و نیز ارتباطی با پی‌نوشت ۲ دارد.

پی‌نوشت ۴: حالا که تا اینجا آمدید، شاید بهتر باشد نوشته‌ی محمدرضا شعبانعلی را تحت عنوان «واقعیت تلخ: زبان فارسی در بستر احتضار مرگ…» نیز مطالعه بفرمائید.

17
0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *